GPS ile Rota Tasarımı

GPS ile Rota Tasarımı
13 Ağu 2015

Romanya yolculuğundan yeni döndük. Bu yolculuğun ayrıntılı raporunu yazmaya başlayacağım. Ama öncesinde bu yolculuğu sorunsuz ve son derece keyifli yapmamızı sağlayan GPS ile ilgili, mutlaka işinize yarayacağını düşündüğüm bir şeyler yazmak istiyorum.

Son zamanlarda motosiklet forumlarında GPS kullanmalı mı, kullanmamalı mı, kullanırsak nasıl kullanmalıyız gibi soruların çokça tartışıldığını görüyorum. Benim şahsi kanaatim, eğer gerçekten bilmediğiniz bir coğrafyada kısıtlı bir sürede motosiklet kullanıyorsanız, evden çıkmadan dersinizi iyi çalışmanız ve öncesinde GPS’iniz için yol planı yapmanız.

Burada şöyle bir sorun devreye giriyor: Motosikletler için üretilmiş olan GPS’lerin fiyatları neredeyse bir Çinli scooter alacak düzeyde. Öncelikle bu sorunu nasıl aşabileceğimize bakalım.

Makine olarak GPS konusunda iki alternatifimiz var: Arabalar için üretilen ekonomik bir GPS almak ya da akıllı telefonumuzu GPS olarak kullanmak. Ben, her iki opsiyon için de çözümler yazacağım. Ama bana sorarsanız araba için üretilmiş bir GPS kullanmayı tercih ederim. Öncelikle bu GPS’lerin antenleri daha kuvvetli oluyor. Sonrasında ısınma ve şarj gibi problemlerle daha az uğraşıyorsunuz.

GPS Seçimi

Kullandığım GPS’in araba için tasarlanan bir GPS olduğunu söylemiştim. Ben bir TomTom Via 125 kullanıyorum. Bu makinayı zamanında 200TL gibi bir fiyata almıştım. Haritalarından da oldukça memnunum.

Zamanında Garmin ve iGo tabanlı GPS’ler de kullandım. iGo’nun tatmin edici düzeyde olduğunu, Garmin’in ise beni çileden çıkarttığını söyleyebilirim. Ancak oldukça uzun zaman oldu. Belki bu cihazları geliştirmişlerdir. Ben bu yazıya en çok bildiğim TomTom üzerinden devam edeceğim.

Akıllı telefonumuzu da GPS olarak kullanabileceğimizi söylemiştim. Bu belki biraz daha ekonomik, ancak biraz daha sıkıntılı bir yöntem.

GPS uygulamalarının (En azından Android için) hemen hemen hepsini denedim. Bu uygulamalar içinde en iyi sonucu Sygic‘ten aldığımı söyleyebilirim. Nedenine sonra geleceğim.

GPS Montajı

Bir GPS aleti ya da akıllı telefon, seçimizi yaptınız. Peki bunu motorun üstüne nasıl monte edeceğiz?

Son yıllarda Shad’ın çıkardığı ürünlerle bu iş oldukça kolaylaştı. Benim GPS’im için olan tutucuyu Motomax’tan 100TL gibi bir fiyata almıştım. Montajını da çok kolay bir şekilde kendim yaptım.

Tutucu seçerken mümkünse aynaya monte edilebilen tutucuları tercih etmenizi tavsiye ediyorum. Bu sayede GPS daha yukarıda duruyor ve gözünüzü yoldan fazla ayırmadan GPS’e bakabiliyorsunuz. Ayrıca GPS daha dik bir konumda durduğu için tepeden gelen ışığın yansıması da daha az oluyor.

GPS’i monte ettiniz. Peki bu alet nereden güç alacak?

Bu konuda da iki alternatifiniz var: Motora çakmak soketi bağlamak ya da powerbank kullanmak.

Motora çakmak soketi bağlamak en etkili çözüm. Ancak her motor için uygun bir çözüm değil. Biz enduro kullananlar motorlarımıza bir sürü şey bağlamayı sevdiğimizden, motosiklet üreticileri motorların alternatörlerine bir iki ekstra amper attırıveriyorlar. Ancak diğer motosiklet türlerinde böyle bir harekata girişmeden önce servise danışmakta fayda var.

Eğer bu opsiyonu kullanmak istemezseniz, yüksek kapasiteli bir powerbank ile de işinizi görebilirsiniz. Bu iş için powerbank alırken powerbank’in kapasitesinin 10.000mah üstünde olmasına ve GPS tutucunuzun içine sığacak boyutlarda olmasına dikkat edin.

Tercihinizi ister çakmak soketi, ister powerbank’ten yana kullanın, yola çıkmadan önce mutlaka yanınıza yedek bir şarj kablosu alın. Zira bu kablolar kolaylıkla bozulabiliyorlar.

Masaüstünde Yol Planı Yapmak

İşte zurnanın “zırt” notasına bastığı noktalardan ilkine geldik. GPS’i aldık. Peki şimdi yol planımızı aletin kargacık burgacık ekranında mı yapacağız? Tabii ki hayır.

Ucuz (ya da ekonomik diyelim de gururumuz kırılmasın) GPS çözümlerinin en kötü tarafı bu GPS’lerin masaüstü yol planı yapmaya izin vermemesi. Gıcık GPS üreticileri bu özelliği, daha pahalı modelleri tercih edelim diye özellikle kısıyorlar. Ama bu engeli atlamanın bir yolu var: ITN Converter

ITN Converter, neredeyse mükemmel bir program. Bedava olan bu program sayesinde bilgisayarınızda yol planınızı yapıp GPS’inizin desteklediği formatta GPS’inize atmanız mümkün. Başka hiçbir yazılıma ihtiyacınız kalmıyor.

ITN Converter’ın nasıl kullanılacağını açıklamaya başlayayım.

Öncelikle programı bilgisayarınıza kurun.

Programı açtığınızda şöyle bir ekranla karşı karşıya kalacaksınız:

itn1

Bu bomboş ekran sizi programdan soğutmasın. Bu, gerçekten süper bir program. İnan bak!

Programın nimetlerinden faydalanmak için “Editor” butonuna tıklıyoruz. O da ne? harita açıldı!

itn2

 

Programın en güzel özelliklerinden biri, içinde tonla haritayı barındırması. Tabii ki bu haritaları kullanmak için internete bağlı olmanız gerekiyor.

Bu kadar haritaya sahip olmasının şöyle bir güzelliği var. Farklı GPS üreticileri, farklı haritalar kullanıyor. GPS haritalama konusunda en gelişmiş bölgelerde bile bu haritalar arasında küçük farklar olabiliyor. Haritaları yetersiz olan bölgelerde de bu haritalar arasında devasa farklar olabiliyor. Program içinde bu kadar fazla harita sağlayıcısı olması sayesinde, kullandığınız GPS yazılımda kullanılan haritayı direkt olarak masaüstünüzde kullanabiliyorsunuz. Bunun için sağ üstteki menüyü karıştırmanız yeterli.

TomTom cihazlar için TomTom Routes, iGo cihazlar için de Google Maps‘i kullanabiliyorsunuz.

Bir daha altını çizeyim. GPS’inizden en iyi sonucu almak için GPS’inizin kullandığı haritayı seçmeniz çok önemli. Bazen üç beş metrelik farklar bile kaybolmanıza neden olabiliyor.

Haydi kısa bir gezi için rota tasarlamaya başlayalım.

Bir TomTom cihaza sahip olduğumdan dolayı ilk iş harita olarak TomTom Routes’u seçiyorum.

Sonrasında ilk waypoint’i koyuyorum. Waypoint, hedefe ulaşmadan önce uğrayacağınız ara noktalar demek. Rotaya bu noktalardan ne kadar fazla koyarsak, o kadar ayrıntılı bir yol planı yapmış oluyoruz. Ancak noktaların fazlalığı bazen GPS’in kafasını karıştırabiliyor. Bu konuya tekrar geri döneceğiz.

itn3

İlk waypoint’imi Sapanca Gölü’nün güneyine Anadolu Otoyolu üzerinde bir noktaya koydum. Biraz ilerideki Arifiye kavşağından güneye doğru ilerlemeyi planlıyorum.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken şey, waypoint’leri koyarken haritaya sonuna kadar zoom yapmak. Bazen 5-10 metrelik kaymalar bile GPS’in aklını karıştırabiliyor.

Waypoint koyarken diğer bir önemli nokta ise kavşaklarda dönüşü göstermek için kavşaktan çıkmak istediğiniz noktaya waypoint’inizi koymanız. Örneğin dört yolun birleştiği bir kavşak var önünüzde ve siz güney yönüne devam etmek istiyorsunuz. Waypoint’inizi kavşağa yakın bir şekilde güney yönünden gelen yolun üstüne koyun. Tıpkı şu şekilde:

itn4

Gördüğünüz gibi yol ikiye ayrılıyor. Bense güneybatı istikametine doğru gitmek istiyorum. Bu yüzden waypoint’imi kavşağın güneybatı çıkışına koydum.

Peki elimizde belirli koordinatlar var (Mesela booking.com’da oteller otel bilgilerinde GPS koordinatlarını da veriyorlar.). Bu koordinatları nasıl gireceğiz.

Bu, oldukça basit. Eğer editör ekranındaysanız sağ üst köşedeki yeşil tik işaretine tıklayıp ana ekrana geçiş yapıyorsunuz. Burada sağ menüde “insert” butonuna tıkladığınızda karışınıza aşağıdaki gibi bir ekran görüntüsü çıkıyor:

itn5

Burada farklı formatlarda latitude ve longitude değerleri girmeniz mümkün. OK butonuna tıkladığınızda koordinat şeklinde girdiğiniz waypoint, rotanıza ekleniyor.

Birkaç waypoint daha ekleyip rotamı tamamladım. En sonunda kontrol için editör ekranının sol tarafındaki araba butonuna tıklayıp yolu hesaplatıyorum. Bu hesaplama sonunda bana program yolun uzunluğunu ve bu yolu tahmini olarak kaç saatte alacağımı söylüyor.

Ancak bir problem var. 3 ve 4 numaralı waypointler arasındaki bağlantı istediğim gibi değil. Araya bir waypoint ekleyerek bu sorunu gidereceğim.

itn6

 

Bu hatayı önceden fark edebilmek için bu yol hesaplamasını yapmak gerekiyor. Program, bu hesaplamayı Google Maps kullanarak yapıyor. Google Maps de bu hesaplamayı çoğu GPS’in yaptığı mantıkla yapıyor. Kullanıcıya en optimum yolu sunmaya çalışıyor. Ama bizim amacımız en optimumu bulmak değil. Maksimum hazza ulaşmak! (oh yeahhh:))

itn7

 

Peki. Ne yaptıysam olmadı. Program aradaki kıvrımlı yolu tanımadı. Bunun nedeni de yol planının Google Maps’e göre yapılması ve Google Maps’te bu yolun olmaması.

Bu da ince bir durum. Türkiye için en güvenilir haritalar, Google Maps haritaları. Bazı istisnai durumlar da var tabii ki. Ama genelde en iyi sonucu Google Maps veriyor. Bu yol Google Maps’te yoksa, bu yolun toprak yol olma ihtimali çok yüksek. Artık bunu oraya gidince göreceğiz.

Waypoint’leri koyarken dikkat edilmesi gereken en önemli şeylerden biri de sıralama. Waypoint’leri doğru sırayla koyduğunuza emin olun. Bu sıralamayı hem ana ekrandan hem de editör ekranından değiştirebiliyorsunuz.

Waypoint’leri GPS’e Atıyoruz

Rota yapımını bitirdik. Şimdi bunu GPS cihazına atmaya geldi.

ITN Converter’ın en güzel özelliklerinden biri, piyasadaki neredeyse tüm GPS formatlarını desteklemesi. Sadece bilmeniz gereken, kullandığınız GPS yazılımının hangi formatı desteklediği.

Ben bir TomTom cihaz kullanıyorum ve bu cihaza uygun formatta bir dosya oluşturacağım. Bunun için editör ekranının sağ üstündeki yeşil tik işaretine tıklayıp ana ekrana gidiyorum. Sonrasında da ekranın en altındaki TomTom POI formatını seçiyorum.

itn8

Zurnanın zırt dediği noktalardan biri de burası. Zira gördüğünüz gibi iki tane TomTom formatı var .itn ve .ov2 olmak üzere. .itn formatını üst model TomTom cihazları destekliyor. Benim cihazım sadece ov2 formatını destekliyor.

Bu noktada işin mantığı diğer GPS yazılımlarında da hemen hemen aynı. Yapacağımız şey, GPS’i biraz kandırmak.

Yapacağımız rota için yarattığımız waypoint’leri birer POI (Point of Interest) olarak GPS’e yutturmak ve bu POI’lerden rota yapmak.

İlk başta yapmamız gereken şey, ITN Converter ile oluşturduğumuz dosyayı GPS programımızın POI’lerin yüklendiği klasörüne atmak olacak. Her cihazda bu uygulama farklı. TomTom’larda bunu bir web arayüzünden yapıyorsunuz. Bu konuyu cihazınıza özel bir aramayla kendiniz öğrenin istiyorum. Olayı dağıtmayalım.

ITN Converter ile dosyayı GPS cihazınıza yüklediniz. Bundan sonra GPS’iniz üzerinde rota yapmaya sıra geliyor.

İlk başta öğrenmeniz gereken şey, GPS’inizin rota oluştururken kaç tane waypoint’e izin verdiği. Düşük modellerin çoğu beşten fazla waypoint’e izin vermiyor. Sygic uygulamasının en güzel tarafı 20 waypoint’e izin vermesi.

Eğer waypoint sayınız cihazınızın desteklediği sayının üstündeyse ITN Converter ile oluşturduğunuz dosyayı bölebilirsiniz. Örneğin elinizde 8 waypoint varsa, bu waypointlerin ilk beşini ilk dosyaya, kalan üçünü ikinci dosyaya koyabilirsiniz. Bunun için oluşturduğunuz ilk dosyayı kopyalayıp ilk dosyadan son üç, ikinci dosyadan da ilk beş waypointi silmeniz yeterli. Umarım anlamışsınızdır. Ben bile yazdığımı anlamadım. Ama anladınız siz. Anladınız değil mi?

Bu işi de yaptıktan sonra GPS yazılımımızın rota tasarlama ekranına gidiyoruz. Ah, durun bir dakika. Bu ekrana gitmeden önce önemli bir ipucu vermem lazım.

ITN Converter’da son dokümanınızı oluşturmadan önce waypoint isimlerinin başına numara vermeyi ihmal etmeyin.

1- Atatürk Bulvarı
2- D60 karayolu
3- D80 karayolu gibi

Bu sayede GPS yazılımınız üzerinde rota planlamanız daha kolay hale gelecek.

Rota tasarlama ekranına geri dönelim. Hedef olarak rotanızdaki son noktayı, dolayısıyla sağında en büyük sayıya sahip olan noktayı koyun. Sonrasında da “ara nokta ekle” seçeneğini seçerek sondan başa ara noktaları ekleyin. Elinizde 5 tane waypoint olduğunu varsayalım. İlk önce 5 numaralı waypointi, sonra 4 numaralıyı, sonra 3 numaralıyı koyun ve böyle devam edin. Sonunda rotayı GPS’inize hesaplatın ve harita üzerinde rotanın istediğiniz gibi olup olmadığına bakın. Eğer rota istediğiniz gibi değilse, yapmanız gereken değişiklikleri not edip ITN Converter’a geri dönün.

Tüm bu adımlar sonunda rotanız hazır olmalı. Yolda birkaç aksilikle karşılaşabilirsiniz ama bu aksilikler bu işin fıtratında var, fazla takılmayın.

Tüm bu işlemler çok karmaşıkmış gibi gözükebilir. Ama inanın, bu işlemleri birkaç kez yaptıktan sonra insan otomatiğe bağlıyor. Yolculuklar da çok daha zevkli geçiyor.

Bir sorunuz olursa, aşağıya yorum olarak yazın. Yardımcı olmaya çalışırım.

 

 

Yorum

yorum

Share

Baris Bakir